Inspekcja JHARS przeprowadziła kontrolę (kontrolę przeprowadzono w I połowie 2011 roku) jakości handlowej przetworów mlecznych na zgodność z obowiązującymi przepisami prawa i deklaracją producenta.
    Kontrolę przeprowadzono w 81 zakładach przetwórstwa mlecznego. Łącznie skontrolowano ok. 35% producentów przetworów mlecznych zarejestrowanych w WIJHARS. Nieprawidłowości stwierdzono u 51,9% z nich. Kontroli poddano głównie masło i sery podpuszczkowe. Dodatkowo zbadano pojedyncze partie mleka, śmietanki, śmietany, tłuszczów mlecznych do smarowania X%, mlecznych napojów fermentowanych, serów twarogowych, serków smakowych, serów smażonych oraz topionych.

Rys. 1. Liczba partii masła o nieprawidłowej jakości handlowej stwierdzona podczas kontroli planowych przeprowadzonych w 2010 roku oraz w I połowie 2011 roku (w %).

Poddane kontroli…
    W ramach kontroli sprawdzono parametry organoleptyczne i fizykochemiczne oraz znakowanie opakowań poszczególnych rodzajów przetworów mlecznych. Wśród cech organoleptycznych oceniano takie wyróżniki, jak: smak, zapach, konsystencję, kształt, wygląd, barwę, rozmieszczenie wody oraz oczkowanie. W zależności od rodzaju produktu i deklaracji producenta parametry fizykochemiczne objęły oznaczenie m.in. zawartości: tłuszczu, tłuszczu w suchej masie, wody, suchej masy, suchej masy beztłuszczowej, soli, wolnych kwasów tłuszczowych. a także obecności tłuszczów obcych, kwasowości i punktu zamarzania mleka.

Wykryte nieprawidłowości
    W zakresie cech organoleptycznych nieprawidłowości stwierdzono w przypadku 6,1% kontrolowanych partii przetworów mlecznych. Polegały one na nieprawidłowym wygnieceniu masła, niewłaściwej (jasno pomarańczowej zamiast jasno żółtej) barwie sera podpuszczkowego, nieprawidłowym wyglądzie oraz konsystencji masła (lekko kruchej) i sera podpuszczkowego (pastowatej, mazistej), a także na nieprawidłowym oczkowaniu sera podpuszczkowego. Niewłaściwe, niezgodne z przepisami lub deklaracją producenta parametry fizykochemiczne posiadało 21,3% kontrolowanych partii przetworów mlecznych. Najczęściej kwestionowano parametry fizykochemiczne serów podpuszczkowych. W 22,8% partii ww. grupy asortymentowej stwierdzono m.in. niezgodną z deklaracją zawartość wody lub tłuszczu. W odniesieniu do masła (17,9% skontrolowanych partii) najczęściej kwestionowano zawyżoną zawartość wody oraz niezgodną z deklaracją zawartość tłuszczu trwałości produktu, nie informowali o procesach technologicznych    Podczas przeprowadzonej kontroli zakwestionowano znakowanie opakowań 21,5% partii przetworów mlecznych. Nieprawidłowości w znakowaniu przetworów z mleka polegały m.in. na oznakowaniu wprowadzającym konsumenta w błąd co do składu produktu poprzez: umieszczenie na opakowaniu wizerunku np. papryki, szczypiorku, bazylii, których nie użyto podczas produkcji wyrobu, nieprecyzyjne określenie czasu występowania barwnika (β-karotenu) w składzie masła oraz zamieszczenie na etykiecie i kontretykiecie rozbieżnych informacji dotyczących zawartości tłuszczu w produkcie. Producenci stosowali również zabronione określenia, jak np. „bez dodatku tłuszczów roślinnych”, „Bezpieczeństwo zdrowotne HACCP Gwarancja Jakości”, bezpodstawnie wydłużali termin przydatności do spożycia lub datę minimalnej stosowanych w produkcji, np. o dojrzewaniu sera, podawali rozbieżne z deklaracją warunki przechowywania, a także nie informowali o funkcji technologicznej zastosowanej, dozwolonej substancji dodatkowej, np. chlorku wapnia.
    W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami wojewódzkie inspektoraty JHARS wydały 25 decyzji administracyjnych, w tym 21 decyzji nakładających kary pieniężne na łączną kwotę 34 271 zł, 3 decyzje nakazujące poddanie artykułu rolno-spożywczego zabiegom prawidłowego oznakowania oraz 1 decyzję zakazującą wprowadzenia produktu do obrotu.

Rys. 2. Liczba partii serów podpuszczkowych o nieprawidłowej jakości handlowej stwierdzona podczas kontroli planowych przeprowadzonych w 2010 roku oraz w I połowie 2011 roku (w %).

Masła i sery podpuszczkowe skontrolowane
    Na podstawie wyników kontroli przeprowadzonych w I połowie 2011 roku oraz w 2010 roku (wykres 1 i 2) stwierdzono, że cechy organoleptyczne serów podpuszczkowych uległy poprawie o 3,3 p.p. Jednocześnie zaobserwowano pogorszenie jakości handlowej masła i serów podpuszczkowych w zakresie znakowania (odpowiednio o 4,6 p.p. i 3,3 p.p.) oraz parametrów fizykochemicznych (odpowiednio o 5,8 p.p. i 8,7 p.p.). Powyższa, budząca niepokój konsumenta tendencja może w znacznym stopniu wynikać z ukierunkowania w I połowie 2011 roku działań kontrolnych na ww. grupy przetworów mlecznych, podczas gdy w 2010 roku kontrolowano cały asortyment przetworów z mleka.

* * *

    Nie należy jednak wyciągać pochopnych wniosków i zmieniać nawyków żywieniowych, gdyż działania podejmowane przez Inspekcję JHARS zapobiegają wprowadzaniu do obrotu już wyprodukowanej żywności o niewłaściwej jakości, jak również dzięki wymierzanym karom pieniężnym skutecznie zniechęcają nieuczciwych producentów do świadomego naruszania przepisów.

Autor: Urszula Wieteska, Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych

Artykuł został opublikowany w magazynie "Agro Przemysł" nr 5/2011

Źródło fot.: www.sxc.hu